و اما كسى كه نهى از منكر را هم به قلب و لسان و دست ترك كند آن مرده‌اى است كه به ظاهر زنده است . ايضا فى البحار ، حضرت صادق هم مىفرمايد : خداوند تبارك و تعالى ارمياى پيغمبر را فرستاد به سوى بنى اسرائيل و فرمود بگو به بنى اسرائيل مثل شما ، مثل شهرى است كه در آن شهر اقسام ميوه‌ها و درختهاى انگور غرس كرده باشند و آنها را از هرعيبى منزه كرده باشند و دست هرظالمى را از آنها كوتاه كرده باشند . پس اهالى آن شهر خلاف بكنند . آن‌وقت صاحب آن باغها تمام آن درختها را از بيخ بكند . اين مثل شما است و آن شهر بيت المقدس است و آن درختهاى تاك بنى اسرائيل مىكنند كه من آنها را در بيت المقدس منزل و مسكن دادم به كمال عزت و اقتدار و دست هرظالم جبارى را از آنها قطع كردم ، تا اينكه مرا فراموش كردند ، و مشغول معصيت گرديدند . من هم عن قريب كسى را بر آنها مسلط كنم كه رحم بر صغير آنها نكند و احترام پيرمرد آنها را نگاه ندارد ، و خون آنها را بريزد ، و زنهاى آنها را اسير كند ، و شهر آنها را خراب كند . حضرت ارميا اين خبر را از براى بنى اسرائيل از جانب پروردگار آورد . علما و اخيار شروع كردند به جزع‌وفزع . عرض كردند بار پروردگارا ، بدان معصيت ترا كردند ، آيا تقصير ما چيست ؟ خطاب رسيد : بدان را به واسطهء معصيت عذاب مىكنم ، و خوبان را به جهت اينكه مىديدند و امر به معروف و نهى از منكر نكردند . آن‌وقت خداوند بخت النصر را فرستاد و بيت المقدس را خراب كرد و بنى اسرائيل را كشت و اسير كرد . از اين قبيل آثار و اخبار بسيار است كه من نمىتوانم همه را براى شما ذكر كنم . همين است معنى آزادى لسان كه علما و وعاظ علانيه بالاى منابر بگويند و فرياد بزنند ، و احكام خدا را براى مردم ذكر كنند . و مخصوصا مذمت كنند ظلم و ظالم را ؛ و هركس ظلم مىكند او را صريحا نهى كنند ، اگرچه فلان امير يا فلان وزير يا فلان شاهزاده باشد . و معنى آزادى قلم و مطابع هم همين است كه ارباب جرايد در روزنامه‌ها از روى انصاف و درستى بدون غرض شخصى احكام خداوند را از براى مسلمانان بيان كنند ، تا همه بخوانند ، و از احكام قرآن مجيد مستحضر شوند . آخر آقاجان من ، از بسكه مردم اين حرفها را كسى از براى آنها نگفت ، و آنها نشنيدند ، چنان گمان مىكردند كه واقعا فلان حاكم كه مىرود مثلا شيراز يا خراسان ، حق اين حاكم اينست كه بايد ظلم كند ، بلكه چنان گمان مىكردند كه واقعا خداوند اختيار جان و مال و عرض و ناموس تمام اين يك مشت رعيت بيچاره را داده است به دست اين حاكم ظالم جابر از خدا بى خبر كه هركارى خواسته باشد مختار است ؛ و حال آنكه از توجه امام زمان عليه السلام از روى آيات قرآن و اخبار پيغمبر صلوات اللّه عليه ، و آثار ائمه نام عليهم السلام بر شما واضح شده است در اين مدت از عرايض من روسياه را كه احدى حق تعدى و ظلم بر احدى ندارد و هيچكس غير از حكم خداوند و صريح قرآن نمىتواند به كسى حكم بكند . حالا اين نكته را هم بايد به عرض برسانم كه آزادى لسان و